استان سمنان

ویژگی های جمعيتي استان سمنان :
استان سمنان با مساحت ۹۷۴۹۱ کیلومتر مربع هفتمین استان پهناور کشور با جمعیتي برابر ۶۳۶۰۰۰ نفر مي باشد. اين استان از نظر وسعت ۴ برابر استان تهران است استان سمنان هم اکنون داراي هشت شهرستان است كه عبارتند از : سمنان ، شاهرود ، دامغان ، گرمسار ، مهديشهر ، آرادان ، ميامي و سرخه كه از شمال به استان هاي خراسان شمالي، گلستان و مازندران و از جنوب به استان هاي يزد و اصفهان از مشرق به استان خراسان رضوي و از مغرب به استان هاي تهران و قم محدود است.
استان سمنان در دوران باستان بخشی از چهاردهمین ایالت تاريخي ورن (ورنه) از تقسيمات شانزده گانه اوستايي بود.برخي از دانشمندان اين ايالت را گيلان فعلي مي دانند ولي قدر مسلم اين که ورن يا ورنه متشکل از صفحات جنوبي البرز و خوار شمال سمنان، دامغان، خوار, دماوند، فيروزکوه، شهميرزاد، لاسگرد، ده نمك و آهوان، قوشه، ويمه و نقاط كوهستاني مازندران بوده است
مهم‌ترین اقوام ساکن در استان سمنان علاوه بر فارس‌ها، ترک‌ها (گروه‌های ایلي اصانلو، پازوکي، نفر، باصري، قشقايي و ...)، عرب‌ها (عرب عامري، عرب معصومي، عرب سرهنگي، عرب درازي، كتي، سيدهاي طباطبايي و ...)، طبري‌ها (اليكايي يا علي‌كايي)، لرها (هداوند)، كردها و گيلك‌ها مي‌باشند.
از میان اقوام مستقر در استان سمنان، سنگسری‌ها، پروری‌ها و افتري‌ها و نمونه‌هايي از اين قبيل، اقوام بومي استان مي‌باشند که از گذشته‌هاي دور (قبل از اسلام) به اين سرزمين آمده و در آن ساکن شده‌اند. گروهي ديگر همچون ايل‌ها و طوايف اليکايي، اصانلو، هداوند، عرب درازي و كتي گروه‌هايي هستند كه در زمان فرمانروايي حكام و سلاطين به منظور ايجاد سدي براي شرق و نواحي جنوب كشور از تجاوزات مكرر سواران تركمن، به اين ناحيه كوچ داده شده‌اند.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ جمعیت اين استان ۶۳۱۲۱۸ نفر بوده و جالب توجه اين که اين استان پهناور، کمتر از يك درصد جمعيت كشور را در خود جاي داده است .

ویژگی های اقليمي استان سمنان :
آب و هوای استان سمنان، به طور کلی تحت تأثیر جريان‌هاي هوايي گرم و خشک دشت کوير قرار دارد ولي عواملي چون دوري از دريا، جهت و امتداد كوه‌ها، ارتفاع مكان و وزش بادها نيز در آب و هواي اين استان مؤثر مي‌باشند. در اين استان سه نوع آب و هوا را مي‌توان مشخص كرد:
* قسمت شمالی استان شامل شاهرود، دامغان، مهدی‌شهر (سنگسر) و شهمیرزاد داراي آب و هواي نسبتاً سرد و خشک در زمستان و معتدل در تابستان مي‌باشد.
* قسمت جنوبی استان شامل گرمسار و جنوب شهرستان سمنان، آب و هوای کویري و نسبتاً گرم و خشک در تابستان و سرد و خشک در زمستان دارد.
* شمال شرقی استان سمنان (دشت میامی و حسين‌آباد کالپوش) داراي آب و هواي نسبتاً سرد و مرطوب در زمستان و معتدل و مرطوب در تابستان است.
میانگین درجه حرارت سالانه شهر سمنان ۸/۱۷، شاهرود ۱/۱۴ و گرمسار ۵/۱۷ درجه سانتى‌گراد است. با توجه به این ارقام، سردترين شهر شاهرود و سپس دامغان و گرم‌ترين شهر، سمنان و سپس گرمسار است. ميانگين حداکثر مطلق درجه حرارت در ماه‌هاى تير و مرداد که گرم‌ترين ماه‌هاى سال در استان سمنان است، به ۲۵ درجه سانتى‌گراد و ميانگين حداقل درجه حرارت در ماه‌هاى دى و بهمن که سردترين ماه‌هاى سال استان است به ۱۱- درجه سانتى‌گراد مى‌رسد. همچنين اختلاف حداكثر مطلق درجه حرارت بين گرم‌ترين و سردترين ماه‌هاى سال به ۳۱ درجه سانتى‌گراد مى‌رسد.
در استان سمنان، نزولات جوى بسیار کم و غالباً به صورت باران و در فصول سرد سال می‌بارد که میزان آن به طور متوسط به ۱۴۵ ميلى‌‌متر در سال مى‌رسد. با توجه به اين که ميزان رطوبت نسبى با بارندگى نسبت مستقيم دارد، لذا ميزان رطوبت از غرب به شرق استان و از جنوب به شمال افزايش مى‌يابد. به طورى كه درصد رطوبت نسبى در شاهرود ۴۹ و در گرمسار ۴۰ درصد است. شاهرود در ميان شهرستان‌هاى استان شاهرود با ۱/۱۶۱ ميلى‌‌متر بارش سالانه بيشترين و دامغان با ۲/۱۲۰ ميلى‌متر كمترين ميزان بارندگى را دارند. همچنين متوسط تعداد روزهاي يخبندان در طول سال در حدود ۴۸ روز مي‌باشد.

کوه های استان سمنان :
استان سمنان در دامنه های جنوبی سلسله جبال البرز قرار گرفته که به تدریج از شمال به جنوب از ارتفاع آن کاسته شده و به کوير نمك منتهي مي گردد و مهمترين آن عبارتند از :
۱- رشته کوه‌های البرز با ارتفاع متوسط ۳۲۰۰ متر که چون حصاری این منطقه را از استان مازندران جدا مي‌‌سازد و قله معروف آن «نيزوا» در شمال مزرعه اورپلنگ و شمال غربي شهميرزاد واقع شده است.
۲- رشته کوه البرز در شاهرود، این قسمت از البرز منبع اصلی رودها و قنات‌های اين منطقه مي‌باشد. در قسمت جنوبي اين رشته اصلي، کوه‌هاي کم‌ارتفاع موازي با رشته اصلي كشيده شده كه آن‌ها نيز با نزديك شدن به دشت كوير (=كوير مركزي)، كم‌ارتفاع‌تر مي‌شوند. مهم‌ترين قله‌هاي اين ارتفاعات قله خوش ‌ييلاق با ارتفاع ۲۸۰۲ متر، قله خياشك با ارتفاع ۲۶۷۰ متر و قله ابر با ارتفاع ۲۶۳۰ متر مي‌باشند.
۳- در شمال دامغان رشته کوه‌هایی به نام سفیدکوه قرار گرفته که تا شاهكوه امتداد دارند. در حدّ فاصل بين دامغان و سمنان شاخه‌اي از سفيدكوه جدا شده به طرف كوير نمك امتداد مي‌يابد كه كوه‌هاي آن سلطان شاهرخ و پنجكوه مي‌باشند.
۴- کوه‌های شمال گرمسار که رودخانه حبله‌رود آن را بریده و به دو قسمت تقسیم کرده است. اين كوه‌ها مانند حصاري در شمال شهر گرمسار قرار گرفته است. مهم‌ترين ارتفاعات آن سوُلَك، سَرحُر و كَلَرز مي‌باشد.

رودخانه های استان سمنان :
رودهای استان سمنان از دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز سرچشمه گرفته و اغلب به دشت کوير مي‌ريزند. جهت جريان اين رودها از شمال به جنوب مي‌باشد. اين رودها در سرچشمه معمولاً آب شيرين و گوارا دارند ولي با عبور از نمک‌زارها و زمين‌هاي گچي، شور شده و داراي املاح زيادي مي‌شوند. طول اين رودها معمولاً كوتاه است زيرا كه فاصله ميان كوهستان تا دشت كم است.
رودخانه سفیدرود :
رودخانه سفیدرود یکی از سرشاخه‌هاي رود تجن است که از چند رودخانه فرعي تشکيل شده و به طرف شمال شرق جريان مي‌يابد. آبراهه‌هاي اصلي تشكيل دهنده سفيدرود عبارتند از آبرود، سياه رودبار، تويسن دره و آبراهه شلي. رودخانه سفيدرود پس از پيوستن به اين آبراهه‌ها، توان آبي قابل توجهي پيدا مي‌كند كه پس از آبياري مزارع حاشيه رودخانه، به طرف تجن جاري مي‌شود.
رودخانه تاش (شاهرود):
این رودخانه از کانون‌های آبگیر شاهکوه و شاهوار حدّفاصل تاش و مُجن سرچشمه گرفته و داراي ويژگي‌هاي رودهاي فصلي است. اين رود پس از دريافت چندين شاخه فرعي در ناحيه کوهستاني و پس از مشروب كردن اراضي پشت بسطام و زيراستاق، به سوي كوير نمك مي‌رود. گذرگاه سابق اين رود از داخل شهر بوده ولي در حال حاضر از سمت شرقي شهر عبور مي‌كند.
رودخانه کال‌شور:
این رودخانه از کوه‌های شمال شرقی ميامي (کوه چاه بيد) سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از شمال ميامي از زير پل ابريشم وارد کوير مي‌گردد.
رودخانه چشمه علی:
این رود از دره‌های جنوبی شاهکوه گرگان سرچشمه گرفته و به دشت کوير منتهي مي‌شود.
خشکرود دریان:
این رود از ارتفاعات شمالی قوشه سرچشمه می‌گيرد و از کنار روستاي آمروان عبور کرده و به دشت کوير وارد مي‌شود.
رودخانه گل رودبار:
این رودخانه از ارتفاعات شمال شهمیرزاد سرچشمه گرفته و در نزدیکي شهرستان مهديشهر با دريافت شعبه‌هاي ده صوفيان و شهميرزاد حوضه وسيعي را مشروب مي‌سازد. در شمال روستاي درجزين، شعبات ديگري به آن پيوسته و پس از گذشتن از غرب سمنان به دشت کوير منتهي مي‌گردد. حاشيه‌هاي بالادست اين رودخانه در بهار و تابستان به عنوان گردشگاه مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

رودخانه حبله‌رود:
حبله‌رود پرآب‌ترین رودخانه جنوب البرز در استان سمنان و از رودخانه‌های دائمی استان به طول ۲۴۰ کيلومتر مي‌باشد که از دامنه کوه‌هاي سايو و شاه محمد قله و هما در ۳۰ كيلومتري شمال شرقي شهرستان فيروزكوه در استان تهران سرچشمه مي‌گيرد و به نام رودخانه گورسفيد به سوي دامنه شمالي كوه ماراب جاري مي‌گردد بنابراين حوضه آبريز اصلي آن در خارج از استان سمنان واقع شده است. اين رود منبع اصلي آب كشاورزي شهرستان گرمسار بوده و تأثير مهمي در اقتصاد و آباداني منطقه دارد. حبله‌رود پس از آبياري گرمسار، به دشت كوير منتهي مي‌شود. اين رود داراي شاخه‌هاي شور و شيرين متعددي است. از شعبات مهم اين رود نم‌رود و رشيد سلطان است كه اولي داراي آب شيرين و دومي داراي آب شور است. بيش از نيمي از آب حبله‌رود توسط نم‌رود تأمين مي‌شود.
رودخانه ایوانکی:
این رود در فصول بارندگی سیلاب‌هاي جمع شده را به دشت کوير مي‌رساند.
رودخانه احمدآباد:
این رودخانه در ۹۰ کیلومتری بيارجمند در پشت روستاي احمدآباد جريان دارد. منبع آب آن چشمه‌هاي گسترده‌اي است که در کف بستر مي‌جوشند. اين رودخانه در زمين‌هاي كم‌شيب جريان دارد كه دشتي از ماسه‌هاي روان آن را دربر گرفته‌اند. عمق اين رودخانه در بعضي از نقاط به حدود ۲ متر مي‌رسد و در بعضي از نقاط مسير جريان به صورت آبشار ديده مي‌شود. در كف بستر رودخانه گياهان آبزي به چشم مي‌خورند.
سایر رودهای استان سمنان عبارتند از: نی‌آباد، مجن، دامغان‌رود، مسيل فيخار، مسيل تويه‌دروار، مسيل امام‌زاده عبدالله و تنگه ايج، مسيل زيان (زيوان)، مسيل سرخه، مسيل آبگرم، مسيل زردتول.

غارهای استان سمنان :
غار دربند:

غار دربند در منطقه نمونه گردشگری دربند شهرستان مهدیشهر در فاصله ۱ کیلومتري ميدان ولايت در شمال شهرستان مهديشهر قرار دارد. دهانه غار در کمرکش كوه سنگي زيبايي رو به مشرق قرار گرفته و دره وسيع و سرسبز دربند در زير آن گسترده شده است. وروديِ غار به عرض ۷۵/۲ متر و ارتفاع آن ۳۵/۱ متر است و روي پله‌اي به ارتفاع ۵/۲ متر قرار دارد. جلوي دهانه غار مسطحه نسبتاً بزرگي است كه با سنگ‌چين دهانه آن را بسته‌اند و در موقع نبودن خطر از آن استفاده مي‌كرده‌اند. پس از عبور از دهانه دالاني به طول ۲۴ و عرض ۳ متر ديده مي‌شود و مانند گلو، بين دهانه و تالار غار قرار گرفته است. انتهاي گلو به تدريج كوتاه شده تا اين كه به دهانه‌اي به به ارتفاع ۸۰ سانتي‌متر مي‌رسد. بنابراين تنها دليل وجود آثار و استخوان حيوانات بزرگ از قبيل اسب و گاو و ... در داخل غار اين است كه به وسيله حيوانات درنده به آنجا كشانيده شده‌اند. در كنار دهانه، آثار سنگ‌چين محكمي به چشم مي‌خورد كه قسمتي از آن ريزش كرده است. اين سنگ‌چين به منظور مسدود ساختن شكافي است كه از كنار دهانه به داخل غار راه دارد و ساكنان و پناهندگان غار براي جلوگيري از نفوذ دشمنان آن را بسته‌اند. پس از گذشتن از دهانه مذكور، محوطه داخلي غار ديده مي‌شود كه نسبتاً ساده و بدون پيچ و خم است. فضاي غار به صورت تالار تقريباً بيضي شكل است به طول ۹۱ متر و عريض‌ترين قسمت آن ۳۶ متر و بلندترين نقطه سقف آن به ۲۰ متر مي‌رسد. ساختمان غار از نظر زمين‌شناسي مربوط به دوران سوم و از نوع سنگ‌هاي رسوبي است كه به مقدار فراوان آهك و املاح دارد و از اين رو سراسر آن پوشيده از ستون‌هاي بزرگ و زيباي استالاگميت بوده و از نظر دكوراسيون يكي از زيباترين و تماشايي‌ترين غارهاي ايران است و مي‌توان بلندترين ستون استالاگميت را كه تاكنون در غارهاي ايران مشاهده شده در آنجا ديد. اين ستون به ارتفاع ۱۲ متر و قطر متوسط ۸۵/۲ متر مي‌باشد كه به طرز سحرآميزي در وسط غار بالا رفته است. متأسفانه كمتر نقطه‌اي در اين غار مي‌توان يافت كه به ضربِ آلاتِ برنده و يا رنگ و ذغال و ... كنده و منقش نشده باشد. پيكره زيباي ستون‌ها تماماً با مساحي و يادبود بينندگان آلوده شده و به طور چشمگيري از جلوه و زيبايي آن‌ها كاسته شده است. ستون‌هاي عظيم و سنگين و تخته سنگ‌هاي بزرگ كه در گوشه و كنار غار پراكنده است حكايت از زمين‌لرزه‌هاي سهمناك گذشته‌هاي دور دارد. كف غار سنگلاخ و داراي پستي و بلندي‌هاي زياد است و در اثر رطوبت هوا قسمت زيادي از آن را گِل لغزنده‌اي پوشانيده كه عبور از آن بي‌خطر نيست. از ديدني‌هاي اين غار، حوضچه آب صاف و كوچكي است كه آب آن از نظر آشاميدني مناسب نيست و به مقدار زيادي املاح دارد. هواي غار نسبتاً خنك مي‌باشد و در قسمت انتهايي به ۱۵ درجه سانتي‌گراد مي‌رسد و به طور متوسط ۱۰ درجه با هواي بيرون اختلاف حرارت دارد.

غار شیر بند در حدود ۱۲ کیلومتری شمال شرق دامغان در روستاي جزن قرار دارد. اين غار يکي از زيباترين غارهاي ايران است که حدود ۸۰۰ متر طول دارد. دهانه غار شير بند در كمركش كوهي صخره‌اي كه از بستر رودخانه ۵۰ متر ارتفاع دارد قرار گرفته است. داخل اين غار كه در يك رشته فلات آهكي قرار گرفته، قنديل و ستون‌هاي زيباي آهكي به رنگ و اندازه‌هاي مختلف از سقف غار آويزان است. زمين‌شناسان قدمت سنگ‌ها و ستون‌هاي اين كوه و غار را به ۱۵۰ تا ۱۹۰ ميليون سال قبل نسبت مي‌دهند. در ديواره‌هاي غار در اثر رسوب كربنات كلسيم محلول در آب، اشكال سفيد و بسيار زيبايي همانند گچبري‌هاي كاخ‌ها و منازل به صورت گُلِ كلمي و اجتماع بلورهاي سوزني شكل مناظر جالب توجه و زيبايي را به وجود آورده است. دهانه ورودي غار حدود ۱ متر ارتفاع دارد به طوري كه براي ورود بايد چهار دست و پا وارد شد. بعضي از قسمت‌ها بسيار تنگ است و بايد از بين صخره سنگ‌هاي آهكي به صورت سينه‌خيز حركت كرد و بعضي از قسمت‌ها بسيار وسيع و با ارتفاعي حدود ۳۰ تا ۴۰ متر است. هواي داخل غار خنك و مرطوب و بسيار ساكن و در قسمت‌هاي تحتاني غار مقدار اكسيژن كمتر است. سقف و كف غار آهكي بوده و بر اثر گذشت زمان و فرسايش، در سقف‌ها و ديواره‌ها، قنديل‌هاي بسيار بزرگ و زيبايي تشكيل شده كه منظره منحصر به فردي در غار به وجود آورده است. قسمت‌هاي داخلي‌ غار وسيع‌تر شده و به چند شاخه تقسيم مي‌شود. در برخي قسمت‌ها قنديل‌هاي زيبايي به چشم مي‌خورد كه از روي آنها آب روي زمين مي‌چكد. اين غار زيبا و شگفت‌انگيز بسياري از غارنوردان را به سوي خود جذب مي‌كند.

غار افتر :

این غار یکی از بزرگترين غارهاي آهکي است. در اين غار محصولات لبني دامداران افتر که دوره ييلاق را در گورسفيد، طارم، كلارخان، افتر و امامزاده عبدالله سپري مي‌كنند، نگهداري مي‌شود. ظرفيت اين غار حدود ۲ هزار جلد محصولات لبني است. طول اين غار ۳۰۲ متر و عرض آن حدود ۱۲ متر است و ارتفاع آن از ۴۰ سانتي‌متر تا ۵ متر متغير است. در اين غار گونه‌هاي جانوري مشاهده نمي‌شود ولي در دامنه بيرون غار، چند گونه گياهي بومي از خانواده گندميان، گون، كلاه ميرحسن، اسپند، اسپرس كوهي، زرشك و ... وجود دارد. اين غار از گذشته به عنوان يخچال طبيعي براي حفظ محصولات دامي مورد استفاده اهالي بوده و در بين اهالي به «مغار افتر» معروف است. وجود تخته سنگ‌هاي گچ و آهك، سكوهاي مناسبي براي قرار دادن پوست‌ احشام فراهم كرده است.

غار نمکی:

غار نمکی که به غار نفت دره معروف است، در کوه اژدهای گرمسار واقع است و بر اثر سیلاب‌هاو شسته شدن صخره‌هاي نمكي به وجود آمده است. اين غار بنا به نظر برخي زمين‌شناسان، در دوره دوم زمين‌شناسي به وجود آمده است و انواع استالاكتيت و استالاگميت در اين غار وجود دارد. هواي درون غار به لحاظ عبور از درون لايه‌هاي نمكي، بسيار تميز و سالم است و در فصل تابستان علي‌رغم گرماي هوا، داخل غار سرد است. در برخي از قسمت‌هاي غار ارتفاع از قدّ يك انسان معمولي كوتاه‌تر است. براي عبور از غار نياز به كفش مناسب و چراغ قوه مي‌باشد.

زبان در استان سمنان :
به دلیل این که مردم استان سمنان به گویش‌هاي مختلفي سخن مي‌گويند، اين استان به جزيره لهجه‌ها معروف است. زبان رسمي مردم استان سمنان مانند همه ايرانيان فارسي دري (پهلوي) است اما به لحاظ گستردگي و تحولات عوامل جغرافيايي، تاريخي و فرهنگي، از تعدد و تنوع گويش‌ها و لهجه‌هاي خاصي برخوردار است. گويش سمناني مرتبط با زبان‌هاي ماد و پارت است و لهجه‌هاي اطراف به ۵ دسته تقسيم مي‌شوند که عبارتند از سمناني، سنگسري، شهميرزادي، لاسجردي و سرخه‌اي که در اين ميان گويش سمناني از همه قديمي‌تر است و شناخت اصول و قواعد و نيز تهيه دستور صرف و نحو كامل، دقيق و صحيح آن كار بسيار دشواري است. گويش سمناني يكي از دسته زبان‌هاي ايراني غربي است كه در ادوار باستان در بخش شمال غربي ايران رواج يافته و هم اكنون نيز در بين مردم شهر سمنان رايج است. اين گويش به سبب پيشينه تاريخي، قواعد دستوري ويژه و نفوذناپذيري در طول قرون گذشته از ديرباز در كانون توجه برخي پژوهشگران و زبان‌شناسان بوده است. اين گويش چنان با ساير گويش‌هاي ايراني تفاوت دارد كه شايد بتوان بدون تحصيل و اطلاع قبلي تمام گويش‌هاي ايراني مانند مازندراني، يزدي، اصفهاني و ... را متوجه شد اما وقتي اهل سمنان به زبان خود سخن مي‌گويد، مطلقاً از آن چيزي دريافت نمي‌شود.
از آنجا که تلفظ کلمات در هر محله از شهر سمنان متفاوت می‌باشد، بنابراین تلفظ اهالی محله اسفنجان سمنان بنا به قدمت ديرينه آن محله، پايه کار آوانوشت اصطلاحات و مثل‌ها بين محققين قرار گرفته است كه تفاوت‌هاي تلفظي واژه‌ها ناشي از تفاوت آوايي ميان محله‌هاست.
در شاهرود بومیان اصیل علاوه بر زبان فارسی، به گويش شاهرودي نيز سخن مي‌گويند. گويش‌هاي ديگر شهرستان شاهرود مربوط به گروه‌هاي انساني مهاجر است. مهاجران آذري و ترک‌هاي منطقه کالپوش و روستاي اَبر، به زبان ترکي سخن مي‌گويند. بلوچ‌هاي منطقه كالپوش و كردهاي منطقه پل ابريشم نيز به گويش بلوچي، كردي و بجنوردي صحبت مي‌كنند ولي به زبان فارسي آشنايي كامل دارند. عرب‌هاي مهاجر خوزستان و كردهاي مهاجر عراقي نيز از زبان مادري خود در جمع خانواده بهره مي‌برند. آن دسته از مهاجران عرب كه در سده‌هاي قبل به منطقه كوچ كرده‌اند، امروزه همگي تنها به زبان فارسي سخن مي‌گويند. بنابراين در هر يك از مناطق، اهالي زبان فارسي را به لهجه محلي خاص خود بيان مي‌كنند. بر اين اساس لهجه‌هاي مردمان شهرستانهاي شاهرود و ميامي و نقاطي مانند شهر كلاته خيج، مجن، بسطام، فرومد، طرود، بيارجمند، خوارتوران و ...، به راحتي قابل تشخيص است.
زبان مردم شهرستان دامغان نیز گونه‌ای از زبان اصیل فارسي است که با لهجه خراساني پيوستگي دارد. اين گويش در تمامي مناطق اين شهرستان يکسان تکلم نمي‌شود. در مناطق شمالي شهرستان دامغان (به جز شهر دیباج)، به دلیل همجواری با استان مازندران با اندک تفاوت، مردم به لهجه مازندراني سخن مي‌گويند. روستاهاي جنوبي حاشيه کوير (به جز روستاي کوه زر)، تحت تأثير مناطق مركزي ايران بوده و به فراواني لغات و واژه‌هاي آن مناطق را در تكلم آنان مي‌توان ديد. زبان روستاهاي شرقي دامغان به گويش شاهرودي نزديك است.
زبان و لهجه محلی متداول در بین گرمساری‌ها و آراداني ها لهجه رازي است که با اندکي تفاوت، اهالي نواحي اطراف تهران، ري، شميران و ورامين نيز به آن صحبت مي‌کنند اما ساكنان شهرها و روستاهاي مناطق كوهستاني البرز با لهجه‌اي آميخته از لهجه‌هاي رازي و مازندراني سخن مي‌گويند. از زبان‌هاي محلي ديگر شهرستان گرمسار مي‌توان به مواردي چون تركي كه اقوام اصانلو و پاژوك با آن صحبت مي‌كنند. زبان اصانلو شبيه تركي زنجاني و زبان اقوام پازوكي شبيه تركي آذربايجاني است. اقوام اليكايي نيز به زبان محلي مخصوص خود تكلم مي‌كنند.
زبان سنگسری نیز عضوی از شاخه زبان‌هاي شمال غربي ايران است که خود شاخه‌اي از زبان‌هاي هند و ايراني است. دکتر معين معتقد است که لهجه سنگسري رابطه نزديكي با لهجه لاسجردي دارد. اهالي اين منطقه زبان فارسي را نيز به خوبي تكلم مي‌كنند ولي در بين خود ترجيح مي‌دهند كه با لهجه سنگسري صحبت كنند. لهجه مردم شهر درجزين نيز بيشتر با زبان سنگسري قرابت دارد. در نواحي شمالي شهرستان مهديشهر مناطقي چون شهميرزاد و روستاهاي اين بخش مانند (فولاد محله، چاشم و ...)، به دليل مجاورت به استان مازندران با اندك تغييري به لهجه مازندراني سخن مي‌گويند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *